Jak używać qsonauta

Instrukcja krok po kroku. Każdą część można czytać osobno — wybierz z listy po lewej.

Instalacja

Paczki są na stronie pobierania.

macOS

1. Otwórz plik .dmg i przeciągnij qsonaut do folderu Aplikacje.
2. Program nie ma jeszcze certyfikatu Apple, więc pierwszy raz otwórz go prawym przyciskiem (albo Ctrl + klik) → Otwórz → Otwórz. Później uruchamiasz go normalnie.
3. Gdy macOS twierdzi, że aplikacja jest „uszkodzona”, zdejmij znacznik pobrania w Terminalu: xattr -dr com.apple.quarantine /Applications/qsonaut.app

System zapyta o dostęp do pęku kluczy — tam trafiają klucze dziennika. Wybierz Zawsze pozwalaj. Przy synchronizacji zapyta o sieć lokalną: wybierz Pozwól. Po aktualizacji pytania mogą wrócić, bo bez certyfikatu system traktuje nową wersję jak nowy program.

Windows

Uruchom instalator .exe (albo .msi). Windows pokaże „System Windows ochronił ten komputer” — wybierz Więcej informacji → Uruchom mimo to. Przy pierwszej synchronizacji Zapora Windows zapyta o dostęp do sieci: dla sieci lokalnej zezwól w sieciach prywatnych.

Aktualizacja to uruchomienie instalatora nowej wersji. Jeśli otworzy się okno odinstalowania starej, nie zaznaczaj „Delete the application data” — to usuwa dziennik z tego komputera. Wersja 0.37.8 i nowsze, gdy będą odinstalowywane, zapytają o to jeszcze raz, wprost.

Linux

AppImage działa bez instalacji: chmod +x qsonaut_*.AppImage i uruchom. Paczki .deb (Debian, Ubuntu, Mint) i .rpm (Fedora, openSUSE) instalujesz menedżerem pakietów. Program wymaga WebKitGTK 4.1.

Na Archu i pochodnych (np. Omarchy) wybierz AppImage. Działa na Waylandzie albo X11, zależnie od sesji. Gdyby okno zostało puste albo program się zamykał, uruchom go z GDK_BACKEND=x11 ./qsonaut_*.AppImage i napisz, na jakim systemie to się stało.

Pierwsze uruchomienie

Na powitaniu wybierasz jedną z trzech dróg:

• Zakładam dziennik — pierwszy komputer z qsonautem. Podajesz nazwę dziennika (np. swój znak) i nazwę komputera. Powstaje dziennik z Twoim kluczem.
• Dołączam ten komputer — dziennik masz już na innym komputerze. Ten komputer dostaje własny klucz, a dziennik przyjdzie przy parowaniu (zob. Synchronizacja).
• Odzyskuję dziennik — masz pakiet odzyskiwania i jego hasło.

Masz już log w innym programie? Po założeniu dziennika zaimportuj go z ADIF (Import).

Profile pracy

Profil opisuje stację w danej chwili: znak, operatora, lokator, QTH, moc, listę transceiverów i anten, własne referencje aktywacji i zawody. Każda łączność zapisana z profilem dostaje te dane skopiowane — późniejsza zmiana profilu nie zmienia zapisanych QSO.

Tworzenie i przełączanie

1. Na ekranie Praca kliknij + Dodaj w prawym górnym rogu.
2. Nadaj nazwę („Dom QRO”, „Park nad rzeką”), ikonę i wypełnij pola. Transceivery i anteny wpisz po przecinku — pierwszy jest domyślny, pozostałe wybierasz na pasku radia.
3. Własne referencje (POTA, WWFF, PGA…) pojawiają się, gdy odpowiedni program jest włączony.
4. Zapisz. Kafelek profilu jest odtąd u góry ekranu Praca; kliknięcie go aktywuje.

Kafelki stoją w jednym wierszu z tytułem; gdy się nie mieszczą, przewijasz je w bok. Kolejność ustawisz, przeciągając kafelek myszą (albo Alt+← / Alt+→ na zaznaczonym kafelku). Kolejność pamięta ten komputer.

Profile są wspólne dla wszystkich Twoich urządzeń — przygotowany na laptopie jest też na komputerze w shacku. Ołówek na kafelku edytuje profil, kosz usuwa go wszędzie (zapisane łączności zostają).

Przykłady

Logowanie łączności

Pasek radia

Pod profilami: pasmo, częstotliwość, emisja, propagacja, moc, transceiver i antena. Wpisz częstotliwość, a pasmo ustawi się samo. To, co ustawisz, dotyczy kolejnych łączności, a przycisk zapisu pokazuje pasmo i emisję, z którymi łączność trafi do logu (np. Zapisz 80m SSB). Gdy radio jest podłączone przez Hamlib, pasmo, częstotliwość i emisja zmieniają się same, a kropka przy QRG świeci na zielono. Bez tego przy QRG stoi ręcznie, a częstotliwość nieruszana od pół godziny robi się bursztynowa, z czasem od ostatniej zmiany — żeby nie logować na paśmie sprzed godziny. Zmiana albo kliknięcie w pole gasi przypomnienie.

Wpis

1. Wpisz znak. Panel Korespondent pokazuje dane z QRZ/HamQTH i tabelkę pasm i emisji (CW, fonia, cyfrowe) z tą stacją: w komórce liczba łączności, wypełniona — jest potwierdzenie, sam obrys — tylko pracowane; bieżące pasmo i emisja w obramowaniu, na czerwono przy B4. B4 pod znakiem: ta stacja jest już w logu na tym paśmie i w tej grupie emisji. B4 dziś, wypełnione: to powtórka z dzisiaj (UTC), z tego samego profilu pracy — tak liczą POTA, WWFF, SOTA i akcje dyplomowe. W zawodach B4 dotyczy tych zawodów. Tak samo na telefonie. Podpowiedź nad komórką mówi też, jak na tym polu stoi kraj tej stacji. Pod tabelką mała mapa pokazuje Twój kwadrat, kwadrat korespondenta i ścieżkę krótką między nimi; bez jego lokatora — przerywaną linią do środka kraju. Ramka Ostatnie QSO pokazuje wtedy łączności z tą stacją z pełnymi notatkami; kliknięcie komórki zawęża ją do tego pasma i emisji, a × przy nazwie komórki (albo ponowne kliknięcie) przywraca wszystkie. Dziennik → otwiera Dziennik zawężony do tego, co ramka pokazuje. Kwadraciki Q L e R P (karta, LoTW, eQSL, QRZ, plik QSL) mówią, jakimi kanałami masz potwierdzenia. Kliknięcie łączności otwiera ją w Dzienniku, zawężonym do tej stacji; po zapisie wracasz do wpisu.
2. Raporty RST wypełniają się domyślnie dla emisji (59/599; dla FT8 zostają puste, bo to raport w dB).
3. Referencje korespondenta (park, gmina…) wpisujesz w polach programów. qsonaut od razu mówi, czy to nowa referencja i która to z nią łączność.
4. Enter albo Zapisz QSO zapisuje łączność.

Wpis ma wiersz na każde pytanie. Pierwszy to rozmowa: znak, raporty, imię i notatka. Drugi to miejsce korespondenta: QTH, lokator, azymut z odległością, strefy CQ i ITU oraz pola, które liczą programy (np. województwo). Trzeci to pola programów, a na jego końcu Zapisz QSO. Azymut pokazuje „—”, dopóki nie wpiszesz znaku albo lokatora. Znaczniki stoją pod polami: B4 pod znakiem, ★ pod polem programu, gdy referencja jest nowa; która to z nią łączność, mówi ramka programu.

Więcej odsłania pod spodem kraj i kod DXCC, a bez włączonego programu IOTA także pole IOTA. Propagację (Es, tropo, MS, F2, satelita…) wybierasz na pasku radia, w polu PROP: zostaje na kolejne łączności, jak pasmo, dopóki jej nie zmienisz. Przy satelicie obok pojawiają się jego nazwa i tryb. Łączność sprzed chwili wpiszesz, klikając zegar i podając datę i godzinę UTC.

Co pokazuje ekran

• ★ New one — co ta łączność daje nowego: DXCC, pasmo lub emisję dla podmiotu, kwadrat lokatora, strefę, stan USA (STAN) albo referencję programu. Nowa referencja liczy się raz na referencję — setki łączności z EU-005 to jedna nowa grupa IOTA. GRID/PASMO to kwadrat już zrobiony, ale nie na tym paśmie (od 6 m w górę).
• Odległość i azymut — od Twojego lokatora do lokatora korespondenta; gdy jego lokatora jeszcze nie znasz, przybliżone (≈) do środka kraju z prefiksu, więc kierunek anteny widać od razu po wpisaniu znaku. Twój lokator podajesz w profilu pracy (Lokator stacji) — bez niego program nie ma skąd liczyć.
• Programy — postęp włączonych programów; podczas aktywacji — licznik QSO. Powtórka (ta sama stacja tego dnia na tym samym paśmie i emisji) nie dolicza się, bo POTA jej nie uzna; SOTA liczy różne stacje, więc ta sama stacja na innym paśmie też się nie dolicza.

Dziennik i mapa

Zakładka Dziennik to cały log: wyszukiwanie po znaku, notatce i referencji i sortowanie po kolumnach. Filtry są w jednym wierszu: Dziś zostawia łączności z bieżącego dnia UTC (z Profilem parku to od razu eksport aktywacji), Pasmo, Emisja i Profil otwierają przyciski z liczbą łączności przy każdym — dowolne zestawienie, np. 6 m i 2 m — QSL wybiera potwierdzone albo bez potwierdzenia, a ★ zostawia łączności, które wniosły coś nowego. Te same filtry działają w Łącznościach, na Mapie i w Statystykach. Wybrany filtr mówi, co wybrano, i znika po kliknięciu ×. Eksport ADIF „tego, co w filtrze” bierze ten sam wybór. Ikona koła zębatego ustawia kolumny (w tym km, Lokator, Stan i Powiat — w MixW „Domain” i „County”), ich kolejność, szerokość i gęstość wierszy. Łączność bez zapisanego własnego lokatora (zwykle z importu) ma odległość liczoną od bieżącej stacji, oznaczoną ≈. Na stronie mieści się do 1000 łączności.

• Kliknięcie łączności otwiera obok listy jej Szczegóły QSO: poprawiasz dane (także datę i czas), widzisz historię zmian i przenosisz do kosza. Rozwinięte albo zwinięte sekcje Więcej pól, Moja stacja i Pola bez edycji zostają takie, jak je zostawisz. Sekcja Potwierdzenia ma te same litery co kolumna QSL: kartę, LoTW i eQSL zaznaczasz ptaszkiem „potwierdzona”, a QRZ i plik QSL qsonaut ustala sam. Twoja wysłana karta to osobne pole Moja karta QSL — niczego nie potwierdza, a w kolumnie QSL daje Q w obrysie: wysłana, czekasz na odpowiedź. W sekcji Moja stacja poprawisz też sprzęt, antenę i miejscowość, z jakich łączność była zrobiona — z podpowiedziami z Twoich przygotowanych ustawień.
• Kosz i Do rozstrzygnięcia są w menu Więcej. Konflikt pojawia się, gdy dwa urządzenia zmieniły tę samą łączność niezależnie — wybierasz, którą wersję zachować. Z kosza łączność przywrócisz albo usuniesz na zawsze (przycisk w jej oknie lub Opróżnij kosz…). Usunięcie na zawsze kasuje ją na wszystkich Twoich urządzeniach i nie da się go cofnąć.
• Zaznaczanie: pole przy łączności albo pole w nagłówku (cała strona); ▾ obok niego zaznacza wszystkie w filtrze, np. wszystkie z 2 m i 6 m. Pod filtrami pojawia się wtedy wiersz z Profilem pracy (przypisanie albo zdjęcie profilu) i ikoną kosza, a przycisk Potwierdzenia na pasku działa na zaznaczonych (karta, LoTW, eQSL ręcznie; QRZ.com; plik QSL). Przy wielu łącznościach program pyta raz, zanim cokolwiek zmieni; każda zmiana to zwykła poprawka z historią. W Koszu zaznaczone przywracasz albo usuwasz na zawsze.
• Mapa pokazuje kwadraty lokatora albo stacje. W tym samym rzędzie co wyszukiwanie są Kwadraty/Stacje, Pasmo (dowolne zestawienie, z liczbą łączności przy każdym — ten sam wybór co nad tabelą) i Potwierdzone: zaznacz jeden albo kilka kanałów (karta, LoTW, eQSL, QRZ, plik QSL), a miejsca potwierdzone którymkolwiek z nich będą niebieskie, tylko pracowane — blade; × zdejmuje wyróżnienie. Dopasowanie, cały świat i skala są ikonami na mapie. Kliknięcie kwadratu albo stacji pokazuje pod mapą jego łączności w tabeli takiej jak lista; kliknięcie wiersza otwiera szczegóły QSO.

Synchronizacja urządzeń

Każde Twoje urządzenie ma cały dziennik i działa samodzielnie, także bez sieci. Gdy urządzenia się „widzą”, wymieniają zmiany. Nie ma serwera, na którym leży log — dlatego każde urządzenie jest kopią zapasową pozostałych.

Parowanie — raz na urządzenie

W tej samej sieci Wi-Fi lub przewodowej — albo przez Internet, niżej.

1. Na komputerze, który ma dziennik: Urządzenia → Pokaż kod parowania. Kod ma 8 cyfr (jest też kod QR) i jest ważny przez 10 minut.
2. Na nowym komputerze: na powitaniu wybierz Dołączam ten komputer → Przygotuj do parowania. Pojawi się lista komputerów w sieci — wybierz ten z dziennikiem i wpisz kod.
3. Wróć do pierwszego komputera i zatwierdź Dodaj to urządzenie. Dziennik zaczyna się przesyłać.

Komputer w innym miejscu (np. członek klubu w domu): na komputerze z dziennikiem włącz Internet w synchronizacji, pokaż kod parowania i w części Przez Internet wybierz E-mail albo Kopiuj zaproszenie. Zaproszenie wyślij swoim programem pocztowym, a kod podaj inną drogą, np. przez telefon. Na nowym komputerze: Dołączam ten komputer → Przez Internet → wklej zaproszenie, wpisz kod → Połącz przez Internet. Samo zaproszenie bez kodu nic nie daje, a dodanie i tak zatwierdzasz na komputerze z dziennikiem.

Sieć lokalna i Internet

Status synchronizacji jest w górnym pasku, obok przycisku języka. Kliknięcie otwiera panel: Synchronizuj teraz, stan każdego urządzenia i trzy przełączniki.

Status w pasku

• Wszystkie urządzenia aktualne — każde ma wszystkie Twoje wpisy.
• Aktualne: 1 z 2 — jedno urządzenie jest aktualne, drugie czeka na zmiany (np. jest wyłączone). Dostanie je, gdy znów będzie osiągalne.
• Synchronizacja wyłączona — oba przełączniki sieci są wyłączone.

Odłączanie urządzenia

Zgubiony laptop odłączasz w Urządzenia → karta urządzenia → Odłącz urządzenie. Przestaje ono synchronizować się z dziennikiem; powrót wymaga ponownego parowania z nowymi kluczami.

Dziennik klubowy obok własnego

Jeden komputer może mieć kilka dzienników — na przykład Twój własny i dziennik stacji klubowej, do którego operatorzy logują także z domu. Każdy dziennik ma własne urządzenia, klucze i synchronizację. Nic nie przechodzi między nimi: łączność zapisana w klubowym zostaje w klubowym, a klub nie widzi Twojego dziennika.

1. Kliknij nazwę dziennika w górnym pasku, zaraz za logo → Dodaj dziennik….
2. Wybierz Dołączam ten komputer, gdy dziennik klubu już jest prowadzony na innym komputerze, albo Zakładam dziennik, gdy zakładasz go od nowa.
3. Dołączenie to zwykłe parowanie (patrz wyżej): w klubie, w tej samej sieci, komputer klubowy pokazuje kod, a Ty wpisujesz go u siebie.

Dzienniki przełączasz w tym samym menu. Dziennik zapisu to zawsze ten, którego nazwa stoi w górnym pasku. Nie da się go zmienić w trakcie wpisu — najpierw zapisz albo wyczyść łączność. Dziennik, którego akurat nie oglądasz, synchronizuje się w tle: łączności z klubu przychodzą, a Twoje klubowe łączności wychodzą, także gdy pracujesz we własnym. W sieci lokalnej komputer ma jeden port dla wszystkich dzienników, więc dziennik w tle jest osiągalny tak samo jak ten na ekranie — wystarczy, że w nim i w dzienniku na ekranie włączona jest Sieć lokalna. Kto jest „głównym” komputerem dziennika, decydujesz sam: ten, na którym go założono, dodaje i odłącza urządzenia.

Radio (Hamlib), WSJT-X i konta QRZ/eQSL ustawiasz w każdym dzienniku osobno — dotyczą tylko tego, który jest na ekranie. Jeśli zaczniesz dodawać dziennik i się rozmyślisz, przycisk Wróć do… usuwa niedokończony dziennik.

Dziennik, którego już nie chcesz na tym komputerze, usuwasz ikoną kosza przy jego nazwie w tym samym menu (nie da się usunąć dziennika, który jest otwarty). Przed potwierdzeniem — wpisaniem nazwy — qsonaut mówi, ile łączności zniknie i czy dziennik zostaje na innych urządzeniach. Jeśli to jedyne urządzenie dziennika, łączności przepadną; najpierw je wyeksportuj.

Dziennik nasłuchowca (SWL)

Nasłuchy prowadzisz w osobnym dzienniku, żeby stacje tylko słyszane nie mieszały się z łącznościami — także na komputerze klubowym, obok dziennika klubu. Przy zakładaniu dziennika zaznacz Dziennik nasłuchowca (SWL); rodzaju nie zmienisz później.

• W profilu pracy wpisz numer nasłuchowca, np. SP5-37133.
• Wpis to słyszana stacja, QSO z — znak stacji, z którą pracowała — i jeden raport: jak ją słyszysz. Reszta jak przy łączności; B4 działa na słyszaną stację.
• W ADIF nasłuch ma SWL=Y, a korespondent pole APP_QSONAUT_SWL_WITH (ADIF nie ma na niego własnego).
• Nasłuch potwierdza karta QSL albo eQSL. Konto eQSL dodajesz pod numerem nasłuchowca, z myślnikami albo bez — tak, jak masz je w eQSL. LoTW, Logbook QRZ i plik QSL z qsonauta potwierdzają tylko łączności dwustronne, więc w dzienniku nasłuchowca ich nie ma.
• Wszystkie urządzenia dziennika nasłuchowca muszą mieć wersję, która go zna.

Programy: dyplomy, aktywacje, zawody

Program to zasady dyplomu, aktywacji albo zawodów w podpisanym pliku; podpis gwarantuje, że nikt ich nie zmienił. qsonaut liczy z nich wynik z Twojego dziennika — lokalnie, bez wysyłania czegokolwiek.

Gotowe programy, w tych samych trzech grupach co Biblioteka w Programach: dyplomy liczone z całego dziennika, aktywacje (Twój park albo szczyt) i zawody.

Dyplomy

Z wgranym katalogiem wpis od razu sprawdza referencję korespondenta. ★ NEW — znana, a pierwsza w Twoim logu. spoza katalogu (na czerwono) — takiej w katalogu nie ma: zwykle literówka, czasem bardzo świeży park, którego katalog jeszcze nie zna. wycofana — istniała, ale nie można jej już robić. Ocena pojawia się, gdy kod jest już cały — w trakcie pisania przy nim nic nie ma. Zapisać można zawsze.

DXCC, DXCC Challenge, VUCC, IOTA, WAZ, strefy ITU, WAS i WPX, jak prawdziwe dyplomy, liczą łączności potwierdzone. Szczegóły programu pokazują zawsze te same trzy liczby obok siebie: Zaliczalne — potwierdzone kanałami, które uznaje organizator (dla dyplomów ARRL: DXCC, DXCC Challenge, WAS, VUCC — karta QSL i LoTW; to jest wynik programu), Potwierdzone — dowolnym kanałem, także eQSL, QRZ i plikiem QSL z qsonauta, i Pracowane. Kafelek mówi, ile łączności jest potwierdzonych innym kanałem, a ile czeka na potwierdzenie, np. „14/50 · +8 innym kanałem · +9 czeka”. Programy ze stałą listą (WAS, WAZ, strefy ITU, POLSKA) mają też tabelę stanów albo stref na pasmach. Dyplomy PZK (SP-PA, POLSKA, Prefiksy SP) liczą tylko łączności potwierdzone kartą QSL, bo PZK sprawdza listę GCR z kartami. Kod powiatu wpisujesz w polu „SPPA korespondenta”, literę województwa w polu „Województwo”. Potwierdzenia zapisane w innym programie przychodzą z importem ADIF, a otrzymaną kartę zaznaczysz w poprawce łączności (Potwierdzenia).

Aktywacje

Zawody

Każda definicja obejmuje jedną edycję zawodów. Nadawaną strefę CQ qsonaut bierze ze znaku stacji, a odebraną zapisuje też jako strefę korespondenta, więc liczy się w WAZ. Plik dla organizatora: Dziennik → Eksport → Zawody · Cabrillo.

Dodawanie programu

1. Programy → + Dodaj. Na górze jest lista programów z qsonaut.app — dyplomy, aktywacje, zawody. Kliknij Dodaj przy tym, który chcesz.
2. Włącz program przełącznikiem na liście. Dodany jest wyłączony, decydujesz Ty.
3. Programowi bez katalogu (parki, gminy, szczyty) qsonaut proponuje Pobierz katalog. Z katalogiem widzisz nie tylko wynik, ale też listę tego, czego brakuje.
4. Program z pliku — od kogoś innego albo własny — dodasz pod listą: wskaż plik → Sprawdź program → Dodaj do logbooka. Katalog z pliku wgrasz ikoną katalogu w prawym górnym rogu szczegółów programu.

Włączony program z referencjami dodaje pola do wpisu (np. „POTA”) i do profili stacji. Wynik jest lokalnym obliczeniem — oficjalne zaliczenie zawsze daje organizator.

Paczki eksportowe

Więcej → Paczki eksportowe przygotowuje pliki ADIF według zasad programu — np. log aktywacji podzielony według parku i dnia. Przed zapisem pokazuje, co trafi do paczki i czego brakuje w danych. Pliki mają nazwy ze znaku, parku i dnia, np. [email protected], tak jak nazywają logi POTA i WWFF. W pliku POTA park jest w polach MY_SIG/MY_SIG_INFO, z których czyta go pota.app, a park korespondenta przy P2P — w SIG_INFO. Program SOTA · Aktywator dzieli log według szczytu i dnia; baza SOTA (sotadata.org.uk) przyjmuje te pliki ADIF wprost.

Własne szablony programów

Program opisuje się w YAML, w formacie Hamrule. Przykład — lokalny dyplom za 50 gmin PGA zrobionych na 80 m w 2026 roku:

format: hamrule/2
id: moj.pga.80m.2026
name: PGA · 80 m · 2026
version: 1
role: hunter              # hunter | activator | participant
reference_program: PGA    # pola referencji pojawią się we wpisie
presentation:
  icon: map               # map | globe | trophy
  unit: gmin
  description: Gminy PGA zrobione na 80 m w 2026 roku.
filter:
  start_utc: '2026-01-01T00:00:00Z'
  end_utc: '2027-01-01T00:00:00Z'
  bands: [80m]
  modes: []               # puste = wszystkie
  confirmed_only: false
scoring:
  points: 1
  unique_by: [remote_reference]
  multiplier: null
requirements:
  minimum_score: 50
  required_calls: []

Co można liczyć (unique_by)

Pola łączy się: [dxcc, band] liczy każdy podmiot osobno na każdym paśmie. confirmed_only: true bierze tylko łączności potwierdzone dowolnym kanałem. Sekcja logging z contest_id dodaje zawody do profili stacji.

Podpisanie i dodanie własnego programu

1. Zapisz szablon jako plik .yaml.
2. Programy → + Dodaj → wskaż plik. qsonaut rozpozna, że to szablon bez podpisu.
3. Podpisz moim kluczem i sprawdź. Przy pierwszym podpisie komputer tworzy własny klucz autora i trzyma go w systemowym pęku kluczy. Podgląd pokaże wynik programu na Twoim logu.
4. Dodaj do logbooka. Chcesz przekazać program innym? Zapisz podpisany plik… — ten plik zainstaluje każdy qsonaut.

Import i eksport ADIF

Import

1. Dziennik → ikona importu → wskaż plik ADIF.
2. Podgląd pokazuje, ile łączności jest nowych, ile już jest w dzienniku (te zostaną pominięte) i czego nie da się odczytać. Rekordy bez znaku stacji przypiszesz do podanego znaku.
3. Plik z programu pod Windows (np. MixW) bywa zapisany w kodowaniu narodowym, nie w UTF-8. Okno importu mówi o tym i proponuje Windows-1250, a pod spodem pokazuje imiona, QTH i notatki z pliku — polskie litery mają wyglądać poprawnie; jeśli nie, wybierz inne kodowanie. Pliku nie trzeba przerabiać w innym programie.
4. Opcjonalnie wybierz Profil pracy, którym zostaną oznaczone wszystkie łączności z pliku (np. log z MSHV jako „UKF”). Łączności dostaną z niego też to, czego plik nie mówi o Twojej stacji: lokator, referencje, moc, sprzęt. To, co jest w pliku, zostaje. Profil przypisany później w Dzienniku uzupełnia tak samo.
5. Importuj. Import tego samego pliku drugi raz niczego nie zdubluje.

Nieznane pola ADIF są zachowywane i wracają w eksporcie. Łączność, która nie ma kraju (pola DXCC), dostaje go ze znaku — razem z kontynentem i strefami CQ i ITU — z tabeli prefiksów Big CTY (AD1C), tej samej, której używają N1MM i WSJT-X. Wartości z pliku, z QRZ albo wpisane ręcznie zawsze wygrywają; tabela uzupełnia tylko puste pola. Tak samo przy wpisie i przy łącznościach z WSJT-X, JTDX i MSHV. Strefy wyliczone ze znaku są przybliżeniem: w USA czy Kanadzie znak nie mówi już, gdzie mieszka operator.

Eksport

Ikona eksportu: Cały dziennik, Wyniki wyszukiwania albo Zaznaczone (zaznaczasz łączności w tabeli). Pliki dla konkretnego programu robisz w paczkach eksportowych.

Log zawodów dla organizatora (Cabrillo)

Ikona eksportu → Zawody · Cabrillo… (widoczne, gdy w dzienniku są łączności z zawodów). Wybierz zawody — każda tura osobno — i sprawdź z regulaminem Kategorię: operatorów, asystę, pasmo, emisję i moc w słowach Cabrillo (SINGLE-OP, LOW…). qsonaut podpowiada je z łączności — jedno pasmo albo ALL, jedna emisja albo MIXED, moc zapisana w łącznościach. Własne oznaczenie organizatora (np. „A”) wpisz w Inna. Ustaw wymianę nadaną: numer, lokator, liczba cyfr numeru, razem albo ze spacją. W Zgłaszający podaj imię i nazwisko, e-mail, klub i lokalizację — poza USA i Kanadą „DX”, jak chcą zawody CQ, ARRL i IARU; te dane qsonaut pamięta dla wszystkich zawodów, a operatorów do pliku bierze z łączności. Podgląd pokazuje nagłówek i pierwszą łączność; Zapisz plik .cbr… proponuje nazwę ze znaku. Ustawienia zostają zapamiętane dla tych zawodów. qsonaut nie liczy punktów — to robi organizator.

QRZ.com i HamQTH

Uzupełnianie danych

Ustawienia → Katalogi znaków: przy usłudze kliknij Połącz, wpisz login i hasło i znów Połącz — qsonaut od razu sprawdza, czy logowanie działa. Po wpisaniu znaku program pyta o imię, QTH i lokator i uzupełnia tylko puste pola. Odpowiedzi są zapamiętywane.

Możesz połączyć obie usługi naraz i strzałkami ustawić, która jest pytana pierwsza. Gdy pierwsza nie odpowiada albo nie zna znaku, pytana jest druga; brakujące pola uzupełnia następna. Dobre połączenie: QRZ.com pierwsze, HamQTH drugie — HamQTH jest darmowy i zwykle podaje lokator, którego QRZ.com bez płatnej subskrypcji XML nie zwraca.

Karta, LoTW i eQSL ręcznie

Paczka kart z biura albo potwierdzenia, które widzisz na LoTW czy eQSL: zaznacz łączności (albo kliknij znaczniki QSL przy jednej) → Potwierdzenia → Ręcznie → zaznacz, co przyszło — Karta QSL otrzymana, Karta QSL wysłana, LoTW, eQSL, także kilka naraz (na początku nic nie jest zaznaczone) — i datę. Program mówi, ile łączności to zmieni, a te, które już mają ten znacznik, zostawia bez zmian. Działa też dla wszystkich łączności w filtrze. Łączność jest potwierdzona, gdy przyszło potwierdzenie którymkolwiek kanałem; ile i którym, pokazuje karta Potwierdzenia w Statystykach.

LoTW, eQSL i QRZ.com — wysyłanie i potwierdzenia

Trzy usługi działają tak samo: Dziennik → Potwierdzenia, zakładka usługi, i dwa przyciski. Wyślij nowe wysyła łączności, których usługa jeszcze nie ma; Pobierz potwierdzenia oznacza te, które potwierdziła (litery L, e, R w kolumnie QSL). Gdy przed otwarciem okna zaznaczysz łączności w Dzienniku, oba przyciski działają na zaznaczonych (Wyślij zaznaczone). To, co wymaga Twojej decyzji — potwierdzenie bez pary w logu, łączność zapisana trochę inaczej, duplikat — czeka zwinięte pod Do sprawdzenia.

• Para to ten sam znak, pasmo i rodzaj emisji (SSB = USB/LSB) i czas do 30 minut różnicy, tak jak w samym LoTW.
• Wysłane i potwierdzone łączności są oznaczone na wszystkich Twoich urządzeniach — nic nie pójdzie dwa razy. Po imporcie ADIF liczy się to, co zapisał poprzedni program; czego nie zapisał, usługa rozpozna jako duplikat.
• Poprawka, po której to inna łączność — inny znak, pasmo, rodzaj emisji albo czas o ponad 30 minut — sprawia, że dla usługi łączność jest znowu nowa: jej znaczek blednie, a Wyślij nowe wyśle ją jeszcze raz. Karta zaznaczona ręcznie zostaje.

Konta

• LoTW — Ustawienia → Potwierdzenia → LoTW: login i hasło ze strony LoTW (do pobierania). Wysyłanie idzie przez TQSL od ARRL, który podpisuje łączności Twoim certyfikatem: zainstaluj go i załóż certyfikat oraz lokalizację stacji. qsonaut znajdzie TQSL sam albo wskażesz go w Ustawieniach; przy znaku bez lokalizacji okno zapyta, którą wybrać. Za pierwszym razem przychodzą wszystkie potwierdzenia, później tylko nowe; od początku pobiera je jeszcze raz, gdy coś mogło umknąć.
• eQSL — Ustawienia → Potwierdzenia → eQSL: użytkownik i hasło do eQSL.cc, QTH nickname tylko przy kilku lokalizacjach.
• QRZ.com — Ustawienia → Potwierdzenia → QRZ.com: znak i klucz Logbook API z ustawień dziennika na logbook.qrz.com (wymaga abonamentu XML lub wyższego); znak z /P ma osobny dziennik i klucz. Wyślij nowe najpierw czyta Twój dziennik w QRZ, żeby niczego nie wysłać drugi raz, a Do sprawdzenia pokazuje też łączności, które są tylko w QRZ (Dodaj do dziennika). Kilka tysięcy łączności to około minuty.

Potwierdzenia plikiem QSL

Dwie stacje używające qsonauta potwierdzają łączności bezpośrednio, bez żadnego serwisu:

1. Zaznacz łączności → Potwierdzenia → Plik QSL → Zapisz plik QSL… i wyślij plik korespondentowi (e-mail, komunikator). Przy kilku korespondentach Zapisz pliki QSL… zapisuje do wskazanego katalogu po jednym pliku na każdego. To samo okno otwiera Potwierdzenia… w szczegółach łączności.
2. Korespondent: Dziennik → Potwierdzenia → Plik QSL → Wczytaj plik QSL…, wczytuje plik, sprawdza nadawcę i przyjmuje potwierdzenia, a potem zapisuje plik odpowiedzi.
3. Ty wczytujesz jego odpowiedź tak samo — zgodne łączności są potwierdzone.

Plik jest podpisany: podpis chroni treść, a nadawcę sprawdzasz kanałem, którym przyszedł.

WSJT-X, JTDX i MSHV

1. W qsonaucie: Ustawienia → Radio i programy → WSJT-X · JTDX · MSHV → włącz Odbieraj łączności z WSJT-X.
2. W WSJT-X: Settings → Reporting → UDP Server 127.0.0.1, port 2237. JTDX i MSHV mają podobne ustawienie serwera UDP.
3. Każde Log QSO w WSJT-X trafia od razu do dziennika, uzupełnione o referencje, sprzęt i moc z aktywnego profilu.

Radio przez CAT

qsonaut odczytuje z radia pasmo, częstotliwość i emisję przez CAT — kabel USB albo RS-232. Gdy kręcisz gałką albo zmieniasz emisję, pasek radia zmienia się sam, a następna łączność to bierze. Program tylko czyta — niczego w radiu nie przestawia.

Do rozmowy z radiem qsonaut używa Hamlib — darmowego programu, który obsługuje CAT setek radiów i z którego korzysta też WSJT-X. Hamlib instalujesz sam, raz.

1. Zainstaluj Hamlib. Windows: instalator ze strony hamlib.github.io, w domyślnym miejscu. macOS: brew install hamlib. Linux: sudo apt install libhamlib-utils (Debian, Ubuntu, Mint), sudo dnf install hamlib (Fedora) albo sudo pacman -S hamlib (Arch). Na Linuksie dodaj się też do grupy dialout, żeby program miał dostęp do portu radia.
2. W qsonaucie: Ustawienia → Radio i programy → Radio · CAT. Na górze zobaczysz, czy qsonaut znalazł Hamlib; jeśli nie, powie, jak go zainstalować na Twoim systemie. Na liście radiów włącz przełącznik CAT przy swoim radiu.
3. Wybierz model radia (wpisz np. 7300 i kliknij na liście), port (Windows: COM3 itp.; macOS: /dev/cu.usbserial…; Linux: /dev/ttyUSB0) i — jeśli radio tego wymaga — prędkość. To wszystko: qsonaut sam uruchamia Hamlib dla radia w użyciu i zamyka go przy wyjściu.

• Kilka radiów: każde radio z pola TRX ma na liście wiersz z przełącznikiem CAT i stanem: zielone „działa” (radio w użyciu) albo „podłączone” (port jest w komputerze), bursztynowe „nie odpowiada” albo „port niepodłączony”, szare „ręcznie”. Kliknięcie wiersza rozwija model, port i prędkość, a ikona Sprawdź połączenie na chwilę łączy się z radiem, które nie jest w użyciu. qsonaut czyta radio wybrane w polu TRX na pasku radia, jeśli ma włączony CAT; wyłączone zachowuje ustawienia, a pasmo wpisujesz ręcznie. Radio podłączone do innego komputera: w rozwiniętym wierszu wybierz Połączenie: Hamlib na innym komputerze.
• Kropka przy QRG na pasku radia: zielona — radio odpowiada, bursztynowa — nie (podpowiedź po najechaniu mówi dlaczego). Bez CAT przy QRG stoi ręcznie.
• Port radia może mieć otwarty tylko jeden program. WSJT-X może czytać radio przez qsonauta: w WSJT-X wybierz Radio: Hamlib NET rigctl i adres podany w ustawieniach (domyślnie 127.0.0.1:4532) — oba programy działają wtedy naraz.
• Emisję wybraną ręcznie program zostawia, dopóki radio nie zmieni swojej. USB z radia nie zastępuje emisji cyfrowej (FT8 itp.), bo ta idzie właśnie po wstędze.
• Zaawansowane mają tylko adres, pod którym qsonaut udostępnia radio innym programom — zmień go, gdy port 4532 jest zajęty.

Rotor anteny

Rotor obsługuje ten sam Hamlib, co radio. qsonaut czyta, gdzie jest antena, i obraca ją na korespondenta — tylko wtedy, gdy o to poprosisz.

1. W qsonaucie: Ustawienia → Radio i programy → Rotor anteny → włącz Steruj rotorem.
2. Wybierz model sterownika (np. GS-232) i jego port. qsonaut sam uruchomi Hamlib dla rotora. Sterownik podłączony do innego komputera: adres tamtego rotctld w Zaawansowane.

• Na pasku radia, obok anteny, pole ROT pokazuje, gdzie jest antena. Wpisz w nie azymut i naciśnij Enter, a antena się obróci — bez korespondenta, np. na radiolatarnię. Kropka obok: zielona — rotor odpowiada, bursztynowa — nie, a podpowiedź mówi dlaczego.
• We wpisie, obok azymutu: Obróć — krótką drogą, LP — długą. W trakcie obrotu jest Stop i bieżący kierunek, a gdy antena już wskazuje korespondenta — ✓.
• Sterowniki liczące −180…180 i rotory z zakresem 450° działają bez ustawiania: program wybiera kierunek, który sterownik przyjmie, i najkrótszą drogę obrotu.

Kopia zapasowa

Gdy masz jeden komputer, nie ma drugiego urządzenia z Twoim logiem. Kopia zapasowa robi się wtedy sama: Ustawienia → Aplikacja → Kopia zapasowa → Wybierz folder… — dysk zewnętrzny, pendrive albo folder w sieci, nie ten sam dysk. Ustawienie dotyczy wszystkich dzienników tego komputera.

• Kopia powstaje w ciągu godziny od zmiany w dzienniku i przy zamykaniu qsonauta, a Zrób kopię teraz robi ją od razu. Zostają 3 ostatnie kopie każdego dziennika.
• Obok każdej kopii jest plik ADIF, który otworzy każdy program — także bez qsonauta.
• Kopia nie jest szyfrowana, ale jest podpisana. Sprawdź mówi, czy jest nienaruszona; kopia zmieniona ręcznie zostaje odrzucona.
• Odłączony dysk nie przeszkadza w pracy — kopia zrobi się kilka minut po jego podłączeniu. Gdy zapis się nie uda albo dziennik nie ma kopii od tygodnia, w górnym pasku pojawia się Kopia zapasowa.

Na nowym komputerze dziennik wraca w całości: na powitaniu Odzyskuję dziennik, plik pakietu odzyskiwania, Wybierz folder kopii zapasowej… (qsonaut sam znajdzie najnowszą kopię tego dziennika) i hasło. Sama kopia dziennika nie odtworzy — potrzebny jest też pakiet odzyskiwania, dlatego ustawienia mówią, przy którym dzienniku go brakuje.

Pakiet odzyskiwania

Komputer, na którym założono dziennik, trzyma jego główny klucz — ten, którym dodaje się i odłącza urządzenia. Ustawienia → Pakiet odzyskiwania dziennika zapisuje ten klucz w pliku chronionym hasłem (co najmniej 12 znaków). Trzymaj plik poza komputerem, osobno od hasła.

Gdy stracisz ten komputer, na nowym wybierz na powitaniu Odzyskuję dziennik, wskaż pakiet i podaj hasło. Łączności przyjdą z kopii zapasowej, z pozostałych urządzeń przy synchronizacji albo z eksportu ADIF — pakiet przenosi klucz, nie log. Zapisz go w folderze kopii: okno zapisu otwiera się tam samo.

Dane i prywatność

• Dziennik jest w lokalnej bazie na Twoim komputerze; ścieżkę pokazuje Ustawienia → Dane aplikacji. Hasła i klucze API są w systemowym pęku kluczy.
• Znaki korespondentów trafiają do QRZ.com lub HamQTH tylko wtedy, gdy skonfigurujesz wyszukiwanie. Do eQSL.cc idą tylko łączności, które sam wyślesz (bez notatek), a skrzynkę eQSL program czyta tylko na Twoje kliknięcie.
• Nie ma konta, rejestracji ani logowania — ani do qsonauta, ani do niczego innego, żeby logować. Konta QRZ.com, LoTW i eQSL są potrzebne tylko do tych usług.
• Odczyt radia i rotora przez Hamlib działa lokalnie i nie wychodzi poza Twoją sieć.
• Kopie zapasowe idą tylko do folderu, który sam wskażesz.
• Raz dziennie program pyta api.qsonaut.app, czy jest nowa wersja — podaje tylko numer wersji i system. Serwer liczy zapytania według wersji, systemu i kraju (kraj ustala Cloudflare z adresu IP; adresu nie zapisujemy). Wyłączysz to w Ustawienia → Nowe wersje.
• Język interfejsu zmienisz w górnym pasku (PL / EN), a motyw — jasny, ciemny albo jak w systemie — w Ustawienia → Wygląd.

Czegoś tu brakuje albo coś działa inaczej, niż tu opisano? Daj znać, poprawię.