Jak używać qsonauta

Instrukcja krok po kroku. Każdą część można czytać osobno — wybierz z listy po lewej.

Instalacja

Paczki są na stronie pobierania.

macOS

1. Otwórz plik .dmg i przeciągnij qsonaut do folderu Aplikacje.
2. Program nie ma jeszcze certyfikatu Apple, więc pierwszy raz otwórz go prawym przyciskiem (albo Ctrl + klik) → Otwórz → Otwórz. Później uruchamiasz go normalnie.
3. Gdy macOS twierdzi, że aplikacja jest „uszkodzona”, zdejmij znacznik pobrania w Terminalu: xattr -dr com.apple.quarantine /Applications/qsonaut.app

System zapyta o dostęp do pęku kluczy — tam trafiają klucze dziennika. Wybierz Zawsze pozwalaj. Przy synchronizacji zapyta o sieć lokalną: wybierz Pozwól. Po aktualizacji pytania mogą wrócić, bo bez certyfikatu system traktuje nową wersję jak nowy program.

Windows

Uruchom instalator .exe (albo .msi). Windows pokaże „System Windows ochronił ten komputer” — wybierz Więcej informacji → Uruchom mimo to. Przy pierwszej synchronizacji Zapora Windows zapyta o dostęp do sieci: dla sieci lokalnej zezwól w sieciach prywatnych.

Linux

AppImage działa bez instalacji: chmod +x qsonaut_*.AppImage i uruchom. Paczki .deb (Debian, Ubuntu, Mint) i .rpm (Fedora, openSUSE) instalujesz menedżerem pakietów. Program wymaga WebKitGTK 4.1.

Pierwsze uruchomienie

Na powitaniu wybierasz jedną z trzech dróg:

• Zakładam dziennik — pierwszy komputer z qsonautem. Podajesz nazwę dziennika (np. swój znak) i nazwę komputera. Powstaje dziennik z Twoim kluczem.
• Dołączam ten komputer — dziennik masz już na innym komputerze. Ten komputer dostaje własny klucz, a dziennik przyjdzie przy parowaniu (zob. Synchronizacja).
• Odzyskuję dziennik — masz pakiet odzyskiwania i jego hasło.

Masz już log w innym programie? Po założeniu dziennika zaimportuj go z ADIF (Import).

Profile stacji (przygotowane ustawienia)

Profil opisuje stację w danej chwili: znak, operatora, lokator, QTH, moc, listę transceiverów i anten, własne referencje aktywacji i zawody. Każda łączność zapisana z profilem dostaje te dane skopiowane — późniejsza zmiana profilu nie zmienia zapisanych QSO.

Tworzenie i przełączanie

1. Na ekranie Praca kliknij + Dodaj w prawym górnym rogu.
2. Nadaj nazwę („Dom QRO”, „Park nad rzeką”), ikonę i wypełnij pola. Transceivery i anteny wpisz po przecinku — pierwszy jest domyślny, pozostałe wybierasz na pasku radia.
3. Własne referencje (POTA, WWFF, PGA…) pojawiają się, gdy odpowiedni program jest włączony.
4. Zapisz. Kafelek profilu jest odtąd u góry ekranu Praca; kliknięcie go aktywuje.

Profile są wspólne dla wszystkich Twoich urządzeń — przygotowany na laptopie jest też na komputerze w shacku. Ołówek na kafelku edytuje profil, kosz usuwa go wszędzie (zapisane łączności zostają).

Przykłady

Logowanie łączności

Pasek radia

Pod profilami: pasmo, częstotliwość, emisja, moc, transceiver i antena. Wpisz częstotliwość, a pasmo ustawi się samo. To, co ustawisz, dotyczy kolejnych łączności.

Wpis

1. Wpisz znak. Panel Korespondent pokazuje wcześniejsze łączności z tą stacją, pasma, na których już ją masz, i dane z QRZ/HamQTH.
2. Raporty RST wypełniają się domyślnie dla emisji (59/599; dla FT8 zostają puste, bo to raport w dB).
3. Referencje korespondenta (park, gmina…) wpisujesz w polach programów. qsonaut od razu mówi, czy to nowa referencja i która to z nią łączność.
4. Enter albo Zapisz QSO zapisuje łączność.

Więcej pól odsłania kraj i podmiot DXCC, strefy CQ i ITU, IOTA oraz propagację (Es, tropo, MS, EME, satelita…). Propagacja zostaje na kolejne łączności, dopóki jej nie zmienisz. Łączność sprzed chwili wpiszesz, klikając zegar i podając datę i godzinę UTC.

Co pokazuje ekran

• ★ New one — co ta łączność daje nowego: DXCC, pasmo lub emisję dla podmiotu, kwadrat lokatora, strefę albo referencję programu. GRID/PASMO to kwadrat już zrobiony, ale nie na tym paśmie (od 6 m w górę).
• Odległość i azymut — od Twojego lokatora do lokatora korespondenta.
• Programy — postęp włączonych programów; podczas aktywacji — licznik QSO.
• Pasma — ile łączności masz na każdym paśmie i dziś.

Dziennik i mapa

Zakładka Dziennik to cały log: wyszukiwanie po znaku, notatce i referencji, filtry ★ new one i Bez potwierdzenia, sortowanie po kolumnach. Ikona koła zębatego ustawia kolumny (w tym km), ich kolejność, szerokość i gęstość wierszy.

• Kliknięcie łączności otwiera jej kartę: poprawiasz dane, widzisz historię zmian i przenosisz do kosza.
• Kosz i Do rozstrzygnięcia są w menu Więcej. Konflikt pojawia się, gdy dwa urządzenia zmieniły tę samą łączność niezależnie — wybierasz, którą wersję zachować.
• Mapa pokazuje kwadraty lokatora albo stacje. Chipsy pasm nad mapą filtrują dowolne zestawienie pasm i pokazują, ile łączności jest na każdym. Kliknięcie kwadratu pokazuje stacje, a stacji — ostatnią łączność.

Synchronizacja urządzeń

Każde Twoje urządzenie ma cały dziennik i działa samodzielnie, także bez sieci. Gdy urządzenia się „widzą”, wymieniają zmiany. Nie ma serwera, na którym leży log — dlatego każde urządzenie jest kopią zapasową pozostałych.

Parowanie — raz na urządzenie

Oba komputery muszą być w tej samej sieci Wi-Fi lub przewodowej.

1. Na komputerze, który ma dziennik: Urządzenia → Pokaż kod parowania. Kod ma 8 cyfr (jest też kod QR) i jest ważny przez 2 minuty.
2. Na nowym komputerze: na powitaniu wybierz Dołączam ten komputer → Przygotuj do parowania. Pojawi się lista komputerów w sieci — wybierz ten z dziennikiem i wpisz kod.
3. Wróć do pierwszego komputera i zatwierdź Dodaj to urządzenie. Dziennik zaczyna się przesyłać.

Sieć lokalna i Internet

Status synchronizacji jest w górnym pasku, obok przycisku języka. Kliknięcie otwiera panel: Synchronizuj teraz, stan każdego urządzenia i trzy przełączniki.

Status w pasku

• Wszystkie urządzenia aktualne — każde ma wszystkie Twoje wpisy.
• Aktualne: 1 z 2 — jedno urządzenie jest aktualne, drugie czeka na zmiany (np. jest wyłączone). Dostanie je, gdy znów będzie osiągalne.
• Synchronizacja wyłączona — oba przełączniki sieci są wyłączone.

Odłączanie urządzenia

Zgubiony laptop odłączasz w Urządzenia → karta urządzenia → Odłącz urządzenie. Przestaje ono synchronizować się z dziennikiem; powrót wymaga ponownego parowania z nowymi kluczami.

Programy dyplomowe

Program liczy postęp w dyplomie z Twojego dziennika — lokalnie, bez wysyłania czegokolwiek. Każdy program jest podpisanym plikiem; podpis gwarantuje, że nikt nie zmienił jego zasad.

Gotowe programy

Dodawanie programu

1. Programy → + Dodaj → wskaż plik programu → Sprawdź program. Podgląd pokazuje autora, zasady i wynik na Twoim logu.
2. Dodaj do logbooka, a potem włącz program przełącznikiem na liście.
3. Wgraj katalog ikoną katalogu w prawym górnym rogu szczegółów programu. Z katalogiem widzisz nie tylko wynik, ale też listę tego, czego brakuje.

Włączony program z referencjami dodaje pola do wpisu (np. „POTA”) i do profili stacji. Wynik jest lokalnym obliczeniem — oficjalne zaliczenie zawsze daje organizator.

Paczki eksportowe

Więcej → Paczki eksportowe przygotowuje pliki ADIF według zasad programu — np. log aktywacji podzielony według parku i dnia. Przed zapisem pokazuje, co trafi do paczki i czego brakuje w danych.

Własne szablony programów

Program opisuje się w YAML, w formacie Hamrule. Przykład — lokalny dyplom za 50 gmin PGA zrobionych na 80 m w 2026 roku:

format: hamrule/2
id: moj.pga.80m.2026
name: PGA · 80 m · 2026
version: 1
role: hunter              # hunter | activator | participant
reference_program: PGA    # pola referencji pojawią się we wpisie
presentation:
  icon: map               # map | globe | trophy
  unit: gmin
  description: Gminy PGA zrobione na 80 m w 2026 roku.
filter:
  start_utc: '2026-01-01T00:00:00Z'
  end_utc: '2027-01-01T00:00:00Z'
  bands: [80m]
  modes: []               # puste = wszystkie
  confirmed_only: false
scoring:
  points: 1
  unique_by: [remote_reference]
  multiplier: null
requirements:
  minimum_score: 50
  required_calls: []

Co można liczyć (unique_by)

Pola łączy się: [dxcc, band] liczy każdy podmiot osobno na każdym paśmie. confirmed_only: true bierze tylko łączności potwierdzone kartą lub LoTW. Sekcja logging z contest_id dodaje zawody do profili stacji.

Podpisanie i dodanie własnego programu

1. Zapisz szablon jako plik .yaml.
2. Programy → + Dodaj → wskaż plik. qsonaut rozpozna, że to szablon bez podpisu.
3. Podpisz moim kluczem i sprawdź. Przy pierwszym podpisie komputer tworzy własny klucz autora i trzyma go w systemowym pęku kluczy. Podgląd pokaże wynik programu na Twoim logu.
4. Dodaj do logbooka. Chcesz przekazać program innym? Zapisz podpisany plik… — ten plik zainstaluje każdy qsonaut.

Import i eksport ADIF

Import

1. Dziennik → ikona importu → Log ADIF… → wskaż plik.
2. Podgląd pokazuje, ile łączności jest nowych, ile już jest w dzienniku (te zostaną pominięte) i czego nie da się odczytać. Rekordy bez znaku stacji przypiszesz do podanego znaku.
3. Importuj. Import tego samego pliku drugi raz niczego nie zdubluje.

Plik musi być w UTF-8. Nieznane pola ADIF są zachowywane i wracają w eksporcie.

Eksport

Ikona eksportu: Cały dziennik, Wyniki wyszukiwania albo Zaznaczone (zaznaczasz łączności w tabeli). Pliki dla konkretnego programu robisz w paczkach eksportowych.

QRZ.com i HamQTH

Wyszukiwanie znaków

Ustawienia → Wyszukiwanie znaków: wybierz usługę i zaloguj się. Po wpisaniu znaku qsonaut dopyta o imię, QTH i lokator i uzupełni tylko puste pola. Odpowiedzi są zapamiętywane. HamQTH jest darmowy; QRZ.com bez płatnej subskrypcji XML zwraca niepełne dane (bez lokatora i stref).

Potwierdzenia QRZ Logbook

1. Ustawienia → Dziennik QRZ.com: znak i klucz Logbook API z ustawień dziennika na logbook.qrz.com (wymaga abonamentu XML lub wyższego). Znak z /P ma osobny dziennik i klucz.
2. W Dzienniku zaznacz łączności → Potwierdź wybrane → QRZ.com → Wyślij wybrane QSO do QRZ, a później Sprawdź potwierdzenia.

Potwierdzenia plikiem QSL

Dwie stacje używające qsonauta potwierdzają łączności bezpośrednio, bez żadnego serwisu:

1. Zaznacz łączności z jednym korespondentem → Potwierdź wybrane → Plik QSL → Zapisz plik QSL… i wyślij mu plik (e-mail, komunikator).
2. Korespondent: Dziennik → import → Potwierdzenia od korespondenta… → wczytuje plik, sprawdza nadawcę i przyjmuje potwierdzenia, a potem zapisuje plik odpowiedzi.
3. Ty wczytujesz jego odpowiedź tak samo — zgodne łączności są potwierdzone.

Plik jest podpisany: podpis chroni treść, a nadawcę sprawdzasz kanałem, którym przyszedł.

WSJT-X, JTDX i MSHV

1. W qsonaucie: Ustawienia → WSJT-X · JTDX · MSHV → włącz Odbieraj łączności z WSJT-X.
2. W WSJT-X: Settings → Reporting → UDP Server 127.0.0.1, port 2237. JTDX i MSHV mają podobne ustawienie serwera UDP.
3. Każde Log QSO w WSJT-X trafia od razu do dziennika, uzupełnione o referencje, sprzęt i moc z aktywnego profilu.

Pakiet odzyskiwania

Komputer, na którym założono dziennik, trzyma jego główny klucz — ten, którym dodaje się i odłącza urządzenia. Ustawienia → Pakiet odzyskiwania dziennika zapisuje ten klucz w pliku chronionym hasłem (co najmniej 12 znaków). Trzymaj plik poza komputerem, osobno od hasła.

Gdy stracisz ten komputer, na nowym wybierz na powitaniu Odzyskuję dziennik, wskaż pakiet i podaj hasło. Łączności przyjdą z pozostałych urządzeń przy synchronizacji (albo z eksportu ADIF) — pakiet przenosi klucz, nie log.

Dane i prywatność

• Dziennik jest w lokalnej bazie na Twoim komputerze; ścieżkę pokazuje Ustawienia → Dane aplikacji. Hasła i klucze API są w systemowym pęku kluczy.
• Znaki korespondentów trafiają do QRZ.com lub HamQTH tylko wtedy, gdy skonfigurujesz wyszukiwanie.
• Raz dziennie program pyta api.qsonaut.app, czy jest nowa wersja — podaje tylko numer wersji i system. Serwer liczy zapytania według wersji, systemu i kraju (kraj ustala Cloudflare z adresu IP; adresu nie zapisujemy). Wyłączysz to w Ustawienia → Nowe wersje.
• Język interfejsu zmienisz w górnym pasku (PL / EN).

Czegoś tu brakuje albo coś działa inaczej, niż tu opisano? Daj znać, poprawię.